Marjinal Yönetim Hizmetleri

VERGİ MÜKELLEFLERİNE MALİYE’DEN ENVANTER DENETİMİ UYGULAMASI!


    2008 yılının Ocak ve Şubat aylarında vergi denetim elemanlarının büyük çoğunluğu mükelleflerin işyerlerine bir ekip halinde gidip stoklarda yer alan mal miktarını tespit ediyor ve kayıtlarda gözüken mal miktarı ile karşılaştırıyor.
   Envanter denetimi Türkiye genelinde yapılıyor. Vergi Dairesi Başkanlıkları öncelikle mükelleflere bir yazı gönderiyor ve işyerine denetim elemanlarının geleceğini ve stok sayımı yapacaklarını bildiriyor.
  Mükellefin stok sayımına hazırlanmasını istiyor. Aslında önceden haber verilmesi mükelleflerin lehine bir gelişme. Zira stoklarında eksik veya fazla mal bulunan mükellefler vergi denetim elemanlarının tespit etmesinden önce bu eksik veya fazlayı kapatıp ceza uygulamasından kaçınabilirler.
  Envanter denetimi esas itibariyle kayıtdışı ekonomi ile mücadelede oldukça etkili bir denetim yöntemidir. Fakat bu denetim yöntemi hem tespit edilen fiili durum ile kayıtların karşılaştırması bakımından uzun zaman alabilmekte hem de Gelir İdaresi’nin denetim gücünün önemli bir bölümünün sadece envanter denetimi ile uğraşmasını gerektirmektedir. Peki envanter denetimi, yani stok sayımları sonucunda mükellefler ne tür uygulamalarla karşılaşabilirler? Envanter denetimi sonucu 3 tür sonuç çıkabilir.

1- Stokta yer alan miktarla kayıtlarda yer alan mal miktarı birbiriyle uyumlu olabilir. Bu durumda mükellefe teşekkür edilir ve herhangi bir ceza uygulamasına gidilmez.
2- Stokta yer alan mikta- rı kayıtlarda yer alan mal mikta- rından daha düşük çıkabilir. Bu durumda, stoklarda eksik çıkan mal miktarının mükellef tarafından satıldığı ve bu satışlar için fiş veya fatura düzenlenmediği ileri sürülür. Bu şekilde tespt edilen kayıtdışı satışlar için gelir/kurumlar vergisi ve KDV mükelleften istenir. Ayrıca mükellefe vergi ziyaı ve usulsüzlük cezası kesilir.
3- Stokta yer alan mikta- rı kayıtlarda yer alan mal mikta- rından daha fazla çıkabilir. Bunun anlamı ise mükellefin stoklarında faturasız mal bulundurduğudur. Stoklarında faturasız mal bulunduran mükelleften, bu faturasız alış sebebiyle zamanında devlet kasasına intikal etmemiş KDV istenir ve ayrıca vergi ziyaı cezası kesilir.
   

    Görüldüğü gibi envanter denetimi, stokları kayıtları ile uyumlu olmayan mükellefler için oldukça ağır vergi ve ceza yükü getiriyor. Gelir İdaresi envanter denetimini oldukça kararlı bir şekilde gerçekleştirmeye başladı. Vergi denetim elemanları ve kendisine yardımcı personel büyük özveriyle bu denetimleri gece gündüz çalışarak yapıyor.
    Muhasebeci ve müşavirler de bu denetimlerde oldukça yoğun bir çalışma sergiliyor. Bu çabaların en güzel karşılığı şüphesiz kayıtdışı ekonominin azalması olacaktır. Sıra henüz kendisine gelmeyen mükelleflerin Gelir İdaresi’nin önceden haber vermesini bir fırsat bilerek stoklarını düzeltmesinde büyük fayda var.
   Bu ise fatura kesilmeyen satışlar için faturaların kesilmesi, faturasız alınan ve stoklarda bulunan malların faturasının satıcılarından temin edilmesidir.